Friday, April 10, 2026

Prologue

 “Pa… wag…” mahina kong sigaw, nanginginig ang boses ko habang pilit kong pinipigilan ang sakit.

Galit na galit siya.

Hindi dahil may ginawa akong masama.

Kundi dahil nakita niya kung sino ako.

“Bakla ka!” sigaw niya, bawat salita ay parang matalim na tinik na tumusok sa dibdib ko. Mas masakit pa iyon kaysa sa anumang sakit sa katawan dahil galing iyon sa taong akala kong unang tatanggap sa akin.

Nanlabo ang paningin ko habang pinipigilan ang luha. Hindi ko alam kung alin ang mas masakit ang katawan ko o ang pusong unti-unting nadudurog.

Sa sarili kong bahay, pakiramdam ko hindi ako ligtas.

Sa sarili kong pamilya, pakiramdam ko hindi ako tanggap.

At sa mundong ito...

parang wala akong lugar.

Hindi ko pinili kung sino ako.

Pero bakit parang kasalanan ko?

“Tumigil ka na diyan, Chin!” malamig na boses ng nanay ko mula sa gilid.

“Napapahiya lang tayo dahil sa’yo,” dagdag niya, walang bakas ng pag-unawa sa kanyang tinig.

“Rodel, pagsabihan mo ‘yang anak mo! Kanina pa ako laman ng chismisan dito sa atin dahil ‘di umano ang unico ijo ay isang binabae!” galit na sabi ng nanay ko sa aking ama.

“Lintik na buhay ‘to!” sigaw ng ama ko. “Kung nagampanan mo sana ang pagiging ina at hindi sugal ang inuuna mo, hindi sana nagkakaganito!”

“Ako pa ngayon ang sisisihin mo? Kung marunong ka lang maghanap ng trabaho, hindi ako mapipilitang magsugal para sa atin!”

Habang nag-aaway silang dalawa, nakatayo lang ako sa gilid umiiyak, nanginginig, hindi alam kung saan ako tatakbo o kanino kakapit.

At sa gitna ng sigawan, isang bagay ang paulit-ulit na pumapasok sa isip ko:

Ganito na ba talaga kasama ang maging katulad ko?

Bakit hindi nila ako kayang tanggapin?

“Tumahimik ka!” sigaw ng ama ko, sabay hampas sa mesa.

“Wala kang kwenta!” sigaw ng nanay ko pabalik, nanginginig sa galit.

At sa isang iglap, nagkagulo pa lalo ang pagitan nilang dalawa mga salitang mas masakit pa kaysa sigaw ang lumalabas sa bawat bibig.

Hindi ko na alam kung kailan ako napaupo sa sahig.

Parang biglang lumiliit ang mundo ko.

Hanggang sa may katahimikan na lang na biglang bumagsak pagkatapos ng sigawan.

Huminga ako nang mabigat.

Sa katahimikan na iyon, isang bagay lang ang malinaw sa akin:

Kung hindi ako tatanggapin sa lugar na dapat ay pinakaligtas para sa akin…

saan pa ako pupunta?

Tahimik.

Iyon lang ang natira.

Yung mga sigawan kanina, parang alingawngaw na lang sa loob ng utak ko paulit-ulit, nakadidikit, ayaw mawala.

“Bakla ka…”

“Napapahiya lang kami dahil sa’yo…”

“Wala kang kwenta…”

Parang bawat salita nila, nakaukit sa dibdib ko. Hindi ko alam kung paano ko tatanggalin.

Nakaupo ako sa sahig, Nanginginig pa rin ang buong katawan ko, hindi ko alam kung dahil sa takot o pagod o pareho.

Wala na silang boses ngayon.

Pero mas masakit pala ang katahimikan.

Dahan-dahan akong tumingala.

Nakita ko si nanay nakaupo sa isang sulok, umiiyak pero galit pa rin ang mukha. Si tatay naman, nakatalikod, parang ayaw akong tingnan.

Parang ako ang sanhi ng lahat.

Parang ako ang problema.

Pinilit kong huminga nang maayos.

Isa.

Dalawa.

Pero bakit parang hindi pumapasok sa dibdib ko ang hangin?

Tumayo ako, kahit nanginginig pa rin ang tuhod ko. Hindi ko alam kung saan ako pupunta. Basta gumalaw lang ako, dahil kapag nanatili ako roon, parang mas lalo akong masisira.

Lumabas ako ng kwarto.

Hindi ako pinigilan.

Siguro wala na silang pakialam.

Sa labas, malamig ang hangin. Mas tahimik kaysa sa loob ng bahay na dapat ay tahanan ko.

Dahan-dahan akong naupo sa may gilid ng kalsada, yakap ang sarili ko. Nakatingin lang ako sa kawalan habang dumadaan ang mga sasakyan.

Ang daming tao sa mundo.

Pero bakit parang ako lang ang walang lugar?

“Anak ka pa rin nila…” bulong ng isip ko.

Pero bakit hindi ko ramdam?

Pinunasan ko ang luha ko gamit ang manggas ng damit ko. Pero kahit anong punas ko, bumabalik lang din.

May dumaan na magkasintahan sa harap ko, nagtatawanan.

May batang tumatakbo, hinahabol ng nanay niya.

Normal na buhay.

Yung buhay na hindi ko alam kung mararanasan ko ba.

Napayuko ako.

“Hindi ko naman ginusto ‘to…” bulong ko sa sarili ko.

“Bakit parang kasalanan ko?”

Walang sumagot.

Hindi ko alam kung gaano ako katagal doon sa labas.

Hanggang sa may narinig akong yabag sa likod ko.

“Chin.”

Nanigas ako.

Hindi ko nilingon agad. Alam ko na kung sino.

“Uuwi ka na,” malamig pero pagod na boses ng tatay ko.

Hindi ako kumilos.

“Uuwi ka na sabi.”

Hindi pa rin ako tumayo.

Sandaling katahimikan.

Akala ko sisigaw ulit siya.

Pero hindi.

Sa halip, narinig ko na lang ang mabigat niyang buntong-hininga.

“Hindi ko alam kung saan kami nagkulang,” mahina niyang sabi, mas mahina kaysa kanina.

Do’n ako napalingon.

Pero hindi ko makita ang galit sa mukha niya ngayon.

Pagod lang.

Nalito ako.

Parang lahat kami pagod.

Parang walang panalo.

Tumayo ako nang dahan-dahan.

Hindi kami nagtinginan nang maayos habang pabalik kami ng bahay.

Pagpasok ko, malamig pa rin ang hangin sa loob.

Walang nagsalita.

Si nanay nasa kusina, nakaupo, tahimik na rin ngayon. Si tatay, pumasok sa kwarto at isinara ang pinto.

Ako?

Nakatayo lang ulit sa gitna.

Parang wala pa rin akong lugar.

Dahan-dahan akong pumasok sa kwarto ko.

Isinara ko ang pinto.

At sa unang pagkakataon mula kanina...

hindi ko na pinigilan ang sarili ko.

Umiyak ako.

Hindi dahil mahina ako.

Kundi dahil pagod na akong magpanggap na hindi ako nasasaktan.

Humiga ako sa kama, nakatitig sa kisame.

“Kung hindi nila ako matanggap…”

“Tatanggapin ko ba ang sarili ko?”

Hindi ko alam ang sagot.

Pero sa gitna ng sakit, isang maliit na boses sa loob ko ang sumagot:

“Hindi ka mali.”

Hindi ko alam kung paniniwala ba iyon…

o pag-asa lang na pilit kumakapit.

Pero sa gabing iyon...

iyon lang ang inabutan kong hawak.

“Drowning in an Ocean of Silence”

Cyrel POV: A Seat Beside My Fear

I hate crowded places.

Pero wala akong choice. Kailangan kong makipagsapalaran sa ibang lugar para kumita ng pera. This school year, magsisimula na ako sa college, kaya kailangan kong magsikap mag-isa. Ayoko nang humingi ng tulong sa mga magulang ko alam kong isusumbat lang nila ito sa akin araw-araw.

The bus from Butuan to Osamis is always like this maingay, siksikan, at halos wala nang hangin. Pakiramdam ko lagi akong nauubusan ng space… hindi lang para sa katawan ko, kundi para sa sarili ko.

I kept my head down, earphones in, kahit wala namang tumutugtog. It helps. Kahit papaano, feeling ko invisible ako. Like I don’t exist.

Bayad!”

Napapitlag ako sa lakas ng boses ng konduktor. Mabilis akong nag-abot ng bayad, pilit pinapakalma ang kamay kong nanginginig.

I hate this feeling. Parang lahat ng tao puwedeng manakit sa’kin. Natatakot ako pero pinipilit kong kalmahin ang sarili ko. Ramdam ko na rin ang luha sa gilid ng mata ko, naghihintay lang na pumikit ako para tuluyan itong bumagsak.

“Osamis?” tanong niya.

Tumango na lang ako. Para bang may batong nakabara sa lalamunan ko, pinipigilan akong magsalita.

“Studyante?”

“…O-oo,” utal kong sagot. Parang naiirita siya sa tagal ko sumagot, at pakiramdam ko kahit anong oras ay sasaktan niya ako.

Nang makaalis siya, saka lang ako nakahinga nang malalim. Para bang may bigat na nawala sa dibdib ko.

Habang bumabyahe kami, pinagmamasdan ko ang paligid. At sa kauna-unahang pagkakataon, nakaramdam ako ng konting ginhawa. Parang free ako. Sa wakas, nakalayo ako sa lugar kung saan ako lumaki sa lugar na nagbigay sa akin ng mga sugat na hindi ko naman ginawa, pero ako ang kailangang maghilom mag-isa.

Biglang huminto ang bus, at mas dumami ang sumakay. Siksikan lalo, hanggang sa halos wala na akong galaw.

Then someone sat beside me.

“Move.”

Bigla akong kinabahan sa baritonong boses niya. Yung tipong hindi mo kayang suwayin parang kapag hindi ka sumunod, may mangyayaring masama.

“Sorry po,” agad kong sabi habang umuusog.

“Relax. I don’t bite,” sabi niya, sabay mahinang tawa.

Hindi ko alam kung bakit, pero mas lalo akong kinabahan.

Dahan-dahan akong lumingon.

He looked older. Malinis. Maayos manamit. Halatang may kaya sa buhay yung tipong sanay sa komportableng mundo, hindi sa siksikan at ingay na meron dito.

Naiwas agad ako ng tingin.

“First time seeing you,” sabi niya. “You from around here?”

B-Butuan,” sagot ko, halos pabulong.

“Hmm,” he nodded. “Figures.”

Tumahimik ulit kami.

Pero hindi ako mapakali. Ramdam ko ang tingin niya sa’kin parang sinusuri ako, parang may hinahanap.

“Why are you shaking?”

Nanigas ako.

“I’m not,” mabilis kong sagot.

“You are,” sabi niya, may maliit na ngiti. “You scared of me or something?”

Hindi ako sumagot.

Kasi oo.

Hindi dahil sa kanya mismo. Pero dahil sa kung ano siya sa paningin ko isang paalala ng mga taong malalakas. Mga taong sanay mag-control. Mga taong kayang manakit nang hindi nagdadalawang-isip.

“I’m Kier,” sabi niya, parang wala lang.

Tahimik akong huminga bago sumagot.

“…Cyrel.”

“Cyrel,” ulit niya, parang sinusubukan kung bagay sa akin ang pangalan ko. “You’re quiet.”

Napayuko ako.

“…Sorry,” bulong ko.

Natawa siya, mahina lang.

“You say sorry too much.”

Hindi ko alam kung ano ang isasagot ko.

Kasi totoo naman.

Sanay na ako.

Sa paghingi ng sorry kahit wala naman akong kasalanan.

Tumahimik ulit kami.

Pero sa pagkakataong ito, iba na ang pakiramdam.

Hindi na siya ganun kabigat.

Hindi ko maintindihan kung bakit.

Pero sa unang pagkakataon....

Parang may nakakita sa akin.

Sa gitna ng dagat ng mga tao, pakiramdam ko may isang taong nakarinig ng sigaw ko kahit hindi ako sumisigaw.

“I’ve been drowning in a world full of people… yet no one ever noticed I was already sinking.”

As the bus continued its ride to osamis, hindi ko alam na ang simpleng pag-upo niya sa tabi ko ay magsisimula ng pagbabago sa buhay ko. 

Monday, October 27, 2025

Baliti sa among baryo

Name: Mary Cherry Rusiana

Grade & Section: 12-Sartre


Si Ante Cherry Morales, 42 anyos, nagpuyo sa Barangay Panaytayon, Purok-6, Agusan del Norte. Igsoon siya sa akong mama ug adunay duha ka anak.

Matud pa ni Ante Cherry, sa panahon nga dalaga pa siya, adunay dako kaayo nga baliti diri sa among lugar. Tungod sa kadako ug katingalahang hitsura niini, gitawag gyud ang among lugar og Baliti. Sa una, bugnaw kaayo ang palibot, ug matag udto, manggawas ang mga dagkong isda sa sapa. Subra ka langdong ang among barangay presko ang hangin ug malinawon ang palibot. Apan usa ka adlaw, miabot ang tag-iya sa basakan. Giingon niya nga ang baliti kuno mao ang hinungdan sa iyang kamalasan, busa gi-planohan niyang putlon kini. Wala gyud siya magdahom nga sukad sa iyang gibuhat, mas ni samot pa ang kamalas sa iyang kinabuhi. Matud pa ni Ante Cherry, nagsugod og kamatay ang pamilya sa tag-iya, ug nalugi ang ilang negosyo. Sukad sa pagputol sa baliti, nawala ang lamig sa hangin, wala nay isda nga magpakita sa udto, ug dili na ingon ka landong ang among barangay. Giingon pa ni Ante Cherry nga nabulahaw ang mga namuyo sa baliti mga engkanto ug dewata nga kaniadto naghatag og panalangin ug kinabuhi sa lugar. Nasuko sila tungod sa pagputol sa kahoy nga ilang gipuy-an. Sukad niadto, mura gyud daw og nausab ang dagan sa kinabuhi sa mga tawo sa ilang baryo


Ang bal-bal sa baryo

Name: Mary Cherry Rusiana

rade & Section: 12-Sartre



Si Timotheo Aquiatan, 72 anyos, nagpuyo sa Barangay Panaytayon, Purok-6, Agusan del Norte papa sa akong mama ug lolo nako. Kini iyang kaagi, gitawag kini nga Bal-bal sa ilang baryo.


Si Lolo Timotheo, o tawagon nalang natong Tatay Tunying, usa ka residente sa Gensan katong ulitawo pa siya. Sa edad nga 17 anyos, nakaagi na siya og bal-bal. Ang bal-bal isa kini nga lamang-lupa nga ang punterya ang mga patay na tao, og kusog pod ni sila manglamat, matod pa ni Tatay Tunying.

Namatay ang mama ni Tatay Tunying, og gabii na niabot sa ilang panimalay ang patay nga lawas sa iyang mama. Samtang nagkabisy ang pamilya ni Tatay Tunying, gipabantayan sa iyang papa ang patay nga lawas sa iyang mama.

Natingala si Tatay Tunying nganong bantayan paman ang patay. Didto nagsugod ang kuryoso sa utok ni Tatay Tunying, og dali-dali siyang nangutana sa iyang ate:

“Ate, nganong bantayan paman ang lawas sa patay?”

Ni tubag ang ate ni Tatay Tunying og miingon:

“Kay naay balbal sa atong lugar.”

Mas nakuryoso pag-ayo si Tatay Tunying ug nangutana:

“Unsay balbal?”

Ni tubag dayon ang iyang maguwang:


“Ang balbal isa ka mananap na dili ingon nato. Ang punterya mao ang patay nga lawas. Lamaton ka nila gamit ang bani (lawas sa saging). Ilang gamiton ang bani para himuong lawas sa patay, og ang tinuod nga lawas ilang kwaon og kan-on.”


Sa pagkabalo ni Tatay Tunying sa maong balbal, sukad adto dili na niya biyaan ang mga patay nga lawas nga gilamayan.

Sunday, October 26, 2025

Ang Binuhi na gusto napod mag pa buhi: Sigbin

 Name: Mary Cherry A, Rusiana

Grade & Section: 12-sartre



Siya si Digna J. Aquiatan, 65 anyos, inahan sa akong mama og nagpuyo kini sa Barangay Panaytayon, Purok-6, R.T.R., Agusan del Norte.Kini nga kaagi iyaha ni na experience 15 anyos pa lang jud siya, og kini nga tuig buhi pa ang iyahang kuya nga si Jojo. Si kuya Jojo silbing Lolo na nako siya. Og sayo namaalam ang akong Lolo Jojo sa edad nga 24 tungod sa iyang binuhi.

Bata pa lang ang akong Lola Digna, daghan na siyag madunggan nga sulti-sulti sa ilang kasilinganan nga si Lolo Jojo kay naay gibuhì nga dili sama sa iring og iro dili normal sa panan-aw sa ubang tao. Kini usa ka "sigbin". Nitongtong og 16 anyos ang akong Lola Digna, ginasugo na silang magtugway sa ilang kanding sa kalubihan. Samtang nagtugway ang akong lola, gibati siya og kaihion. Sa walay pagduhaduha, og tungod kay wala poy mga balay didtong dapita, milingkod lang siya sa kilid og nangihi. Natingala siya nganong naa na sa iyang tapad ang ilang kanding nga gitugway man niya didto sa pikas kalubihan, pero wala kini pansina sa akong lola og nagpadayon kini sa pag-ihi. Samtang nangihi siya, natingala siya kay ang kanding nagduko og nagtutok sa iyaha. Pero wala gihapon ni pansina sa akong lola og nagpadayon sa pag-ihi. Pagkahuman niya og ihi, nidiretso na siya og uli. Sa pag-uli daw niya, gisulti niya sa iyang mama nga ang kanding nga iyang gitugway ganiha nagduko og nagtutok sa iyaha. Nikatawa lamang ang iyahang mama og nisulti, “Binuhi to sa imong maguwang.” Si Lola Digna natingala, “Kanding, Ma?” pangutana niya sa iyang mama. Og ningisi kini og balik og nisulti, “Dili, sigbin.” Sukad ato, dili na motugway ang akong lola sa kalubihan. Sa pagtungtong sa akong Lola Digna sa edad nga 19 anyos, nipanaw na ang akong Lolo Jojo sa edad nga 24. Sukad niadto, wala nay nakita og nadungog nga sigbin sa among barangay. Ako lang pod ning idugang ang akong kaagi. Katong niaging buwan, natingala ko nganong naa may itom nga kanding sa luyo sa among balay nagtutok lang kini sa akoa og murag gusto moduol. So dali-dali kong niadto sa akong papa aron mangutana og naa pa bay kanding sila Ante Tata, og nisulti ang akong papa, “Wala na, gi-ihaw na namo.” Didto nanindawt ang akong mga balahibo og dali-dali nakong gisulti sa akong papa ang akong nakita. Nigawas dayon siya og nagdala og sundang. Ako, dali-dali nga niadto ila Lola Digna aron magpabanyos og holy water. Samtang gisulti nako sa akong Lola Digna ang akong nakita, niingon siya: “IKAW ANG GIBALIKAN OG GUSTO SYA SA IMOHA MAGPABUHI KAY AKO SYANG GIBALIBARAN.”

Monday, October 6, 2025

Strength, Sacrifice, and Love: The Story of Jenelyn Albores Integro

 Name: Mary Cherry Rusiana

Grade & Section: 12-Sartre


Some people walk through life quietly, but their footsteps leave echoes of inspiration. Such as the life of Jenelyn Albores Integro a mother, a daughter, a sister, and above all, a fighter. She is a woman who has faced storms with a smile and carried heavy burdens with a light heart, always thinking first of her three beloved children. To those who know her, she is not only important she is unforgettable. Her kindness, her joy in simple things, and her unwavering strength make her a source of hope and admiration.

Jenelyn was born on July 22, 1987, in Purok-1 Basilisa, Agusan del Norte. Growing up in a large family with ten siblings four girls and six boys she learned early what it meant to share, to sacrifice, and to survive. Her parents, Jessica Albores and Jenny Integro, raised their children in a life that was far from easy.

Even as a young child, Jenelyn carried responsibilities beyond her years. By grade three, she was already student cworking, balancing her studies with small jobs just to make ends meet. Her childhood was a patchwork of school lessons and hard labor, of laughter shared with siblings and the quiet determination to rise above poverty. She carried that determination all the way to college, proving that resilience could outshine hardship.

Jenelyn’s life has never been free from trials. She spent years away from her family, working in distant places. The loneliness cut deep, especially when she was sick and had no one nearby to care for her. Yet she endured, driven by the thought of giving her family a better life.

Financial struggles were also a constant companion. In high school, she washed clothes every weekend to earn a hundred pesos a day. Sometimes, she accompanied others to the capitol for errands, bringing home two hundred pesos. In college, she made art projects for classmates to earn money for her own school needs. Each sacrifice was a stepping stone toward her dream.

Her greatest battle began in January 2024, when she was diagnosed with stage 4 breast cancer. What could have broken another person only revealed her true strength. She faced chemotherapy with courage, adjusted her lifestyle, and embraced positivity, determined not to let the illness define her.

Despite the hardships, Jenelyn never let go of her dreams. One of her simple yet heartfelt goals was to own a "karinderya", a small eatery where she could provide food for others and stability for her family. More than ambition, it reflected her nurturing spirit she has always been someone who provides, who cares, and who serves with love.

Jenelyn’s educational journey is a story of persistence and sacrifice. She graduated from elementary school in 2000 and completed high school in 2004. She then pursued her college studies at Urios University, where she graduated in 2009 with a degree in Bachelor of Science in Commerce. Despite financial struggles, she pushed through and became a proud self-made professional.For a young girl who once scrubbed laundry to pay for projects, these milestones were nothing short of victories.

Her determination bore fruit in several achievements. She graduated from college despite financial hardships and went on to work in a government office. She also excelled in various fields: in high school, she won second place in a regional journalism competition (editorial cartooning), and later in her career, she received recognition such as the PhilRice Exemplary Performance Award. Moreover, she became a licensed Civil Service Professional passer an achievement that opened doors to opportunities and validated her hard work.

Each award and recognition was more than a title it was proof that determination can carve paths where there seem to be none.

From Jenelyn’s story shines a powerful lesson: life may test us, but it is in rising each time we fall that true strength is found. She teaches that struggles are not curses, but opportunities to discover courage within ourselves.

Her legacy lives in her children, who see in her a mother who never gave up, who fought through loneliness, poverty, and illness with laughter still on her lips. To her friends and family, she is remembered as someone who poured love into every corner of her life, whose spirit was as unbreakable as it was gentle.

Jenelyn Albores Integro is not just a name it is a story of resilience, love, and faith. Her life reminds us that even in the face of pain, we can choose joy; even in the shadow of fear, we can walk with hope.

Thursday, September 25, 2025

A Day at River Tugnaw, Cabadbaran City

Name: Mary Cherry A. Rusiana

Grade & Section: 12- Sartre



On September 14, 2025, my friends and I decided to set out on a little adventure. Someone had told us about River Tugnaw in Barangay Mahaba, Cabadbaran City—known for its crystal-clear, icy waters and relaxing atmosphere. Curious and excited, we packed our things and rode from RTR to Mahaba. The trip took more than 30 minutes, but the ride itself was filled with laughter, stories, and the promise of what awaited us. The sight of tall trees, green fields, and the gentle rhythm of nature made the journey feel worthwhile even before we arrived.

When we finally reached River Tugnaw, joy immediately filled us. We hurriedly carried our bags and food from the vehicle, eager to settle down. Even though we arrived early, the place was already buzzing with visitors, all drawn by the same beauty and cool waters. We quickly looked for a spot with a nice view—perfect for photos and for simply soaking in the surroundings.

While some of my friends busied themselves preparing food, I went with one of my closest guy friends to a large boulder near the riverbank. He offered to take my photo, and in that moment, I felt so grateful. These simple joys—laughing with friends, posing for pictures, and just being together—meant a lot, especially since many of us are now in college or working. Days like this don’t come often, so we made sure to treasure every second.

The people we met along the way made the experience even better. Strangers smiled at us, some even offering us food, and the caretakers of the cottages were kind and accommodating. There was a sense of warmth, not just in the place, but in the people too.

But as with every adventure, not everything went smoothly. One of my friends slipped on a large rock and ended up with a deep cut on his foot. At first, we were worried, but he brushed it off, saying, “Okay lang ako.” Even though we knew it must have been painful, he didn’t want the accident to spoil the happiness of that day. His courage reminded us all to stay calm, be strong, and enjoy the moment despite challenges.

For me, it was my first time at River Tugnaw, and it didn’t disappoint. The mountains surrounding us, the lush trees, the sound of rushing water, and the refreshing cold river combined into a breathtaking scene. It wasn’t just a place—it was an experience.

What I learned that day is simple but important: always be careful, because accidents can happen when we least expect them. But more than that, I realized how precious it is to spend time with the people who matter. Despite the little mishaps, the happiness of being complete as a group outweighed everything else.

As I looked around one last time before leaving, I felt my heart swell with gratitude. The stunning view of River Tugnaw will forever stay in my memory, but more than the scenery, it was the laughter, the bonds, and the joy of that day that made the trip unforgettable.

Prologue

 “Pa… wag…” mahina kong sigaw, nanginginig ang boses ko habang pilit kong pinipigilan ang sakit. Galit na galit siya. Hindi dahil may gina...