Friday, April 10, 2026

Prologue

 “Pa… wag…” mahina kong sigaw, nanginginig ang boses ko habang pilit kong pinipigilan ang sakit.

Galit na galit siya.

Hindi dahil may ginawa akong masama.

Kundi dahil nakita niya kung sino ako.

“Bakla ka!” sigaw niya, bawat salita ay parang matalim na tinik na tumusok sa dibdib ko. Mas masakit pa iyon kaysa sa anumang sakit sa katawan dahil galing iyon sa taong akala kong unang tatanggap sa akin.

Nanlabo ang paningin ko habang pinipigilan ang luha. Hindi ko alam kung alin ang mas masakit ang katawan ko o ang pusong unti-unting nadudurog.

Sa sarili kong bahay, pakiramdam ko hindi ako ligtas.

Sa sarili kong pamilya, pakiramdam ko hindi ako tanggap.

At sa mundong ito...

parang wala akong lugar.

Hindi ko pinili kung sino ako.

Pero bakit parang kasalanan ko?

“Tumigil ka na diyan, Chin!” malamig na boses ng nanay ko mula sa gilid.

“Napapahiya lang tayo dahil sa’yo,” dagdag niya, walang bakas ng pag-unawa sa kanyang tinig.

“Rodel, pagsabihan mo ‘yang anak mo! Kanina pa ako laman ng chismisan dito sa atin dahil ‘di umano ang unico ijo ay isang binabae!” galit na sabi ng nanay ko sa aking ama.

“Lintik na buhay ‘to!” sigaw ng ama ko. “Kung nagampanan mo sana ang pagiging ina at hindi sugal ang inuuna mo, hindi sana nagkakaganito!”

“Ako pa ngayon ang sisisihin mo? Kung marunong ka lang maghanap ng trabaho, hindi ako mapipilitang magsugal para sa atin!”

Habang nag-aaway silang dalawa, nakatayo lang ako sa gilid umiiyak, nanginginig, hindi alam kung saan ako tatakbo o kanino kakapit.

At sa gitna ng sigawan, isang bagay ang paulit-ulit na pumapasok sa isip ko:

Ganito na ba talaga kasama ang maging katulad ko?

Bakit hindi nila ako kayang tanggapin?

“Tumahimik ka!” sigaw ng ama ko, sabay hampas sa mesa.

“Wala kang kwenta!” sigaw ng nanay ko pabalik, nanginginig sa galit.

At sa isang iglap, nagkagulo pa lalo ang pagitan nilang dalawa mga salitang mas masakit pa kaysa sigaw ang lumalabas sa bawat bibig.

Hindi ko na alam kung kailan ako napaupo sa sahig.

Parang biglang lumiliit ang mundo ko.

Hanggang sa may katahimikan na lang na biglang bumagsak pagkatapos ng sigawan.

Huminga ako nang mabigat.

Sa katahimikan na iyon, isang bagay lang ang malinaw sa akin:

Kung hindi ako tatanggapin sa lugar na dapat ay pinakaligtas para sa akin…

saan pa ako pupunta?

Tahimik.

Iyon lang ang natira.

Yung mga sigawan kanina, parang alingawngaw na lang sa loob ng utak ko paulit-ulit, nakadidikit, ayaw mawala.

“Bakla ka…”

“Napapahiya lang kami dahil sa’yo…”

“Wala kang kwenta…”

Parang bawat salita nila, nakaukit sa dibdib ko. Hindi ko alam kung paano ko tatanggalin.

Nakaupo ako sa sahig, Nanginginig pa rin ang buong katawan ko, hindi ko alam kung dahil sa takot o pagod o pareho.

Wala na silang boses ngayon.

Pero mas masakit pala ang katahimikan.

Dahan-dahan akong tumingala.

Nakita ko si nanay nakaupo sa isang sulok, umiiyak pero galit pa rin ang mukha. Si tatay naman, nakatalikod, parang ayaw akong tingnan.

Parang ako ang sanhi ng lahat.

Parang ako ang problema.

Pinilit kong huminga nang maayos.

Isa.

Dalawa.

Pero bakit parang hindi pumapasok sa dibdib ko ang hangin?

Tumayo ako, kahit nanginginig pa rin ang tuhod ko. Hindi ko alam kung saan ako pupunta. Basta gumalaw lang ako, dahil kapag nanatili ako roon, parang mas lalo akong masisira.

Lumabas ako ng kwarto.

Hindi ako pinigilan.

Siguro wala na silang pakialam.

Sa labas, malamig ang hangin. Mas tahimik kaysa sa loob ng bahay na dapat ay tahanan ko.

Dahan-dahan akong naupo sa may gilid ng kalsada, yakap ang sarili ko. Nakatingin lang ako sa kawalan habang dumadaan ang mga sasakyan.

Ang daming tao sa mundo.

Pero bakit parang ako lang ang walang lugar?

“Anak ka pa rin nila…” bulong ng isip ko.

Pero bakit hindi ko ramdam?

Pinunasan ko ang luha ko gamit ang manggas ng damit ko. Pero kahit anong punas ko, bumabalik lang din.

May dumaan na magkasintahan sa harap ko, nagtatawanan.

May batang tumatakbo, hinahabol ng nanay niya.

Normal na buhay.

Yung buhay na hindi ko alam kung mararanasan ko ba.

Napayuko ako.

“Hindi ko naman ginusto ‘to…” bulong ko sa sarili ko.

“Bakit parang kasalanan ko?”

Walang sumagot.

Hindi ko alam kung gaano ako katagal doon sa labas.

Hanggang sa may narinig akong yabag sa likod ko.

“Chin.”

Nanigas ako.

Hindi ko nilingon agad. Alam ko na kung sino.

“Uuwi ka na,” malamig pero pagod na boses ng tatay ko.

Hindi ako kumilos.

“Uuwi ka na sabi.”

Hindi pa rin ako tumayo.

Sandaling katahimikan.

Akala ko sisigaw ulit siya.

Pero hindi.

Sa halip, narinig ko na lang ang mabigat niyang buntong-hininga.

“Hindi ko alam kung saan kami nagkulang,” mahina niyang sabi, mas mahina kaysa kanina.

Do’n ako napalingon.

Pero hindi ko makita ang galit sa mukha niya ngayon.

Pagod lang.

Nalito ako.

Parang lahat kami pagod.

Parang walang panalo.

Tumayo ako nang dahan-dahan.

Hindi kami nagtinginan nang maayos habang pabalik kami ng bahay.

Pagpasok ko, malamig pa rin ang hangin sa loob.

Walang nagsalita.

Si nanay nasa kusina, nakaupo, tahimik na rin ngayon. Si tatay, pumasok sa kwarto at isinara ang pinto.

Ako?

Nakatayo lang ulit sa gitna.

Parang wala pa rin akong lugar.

Dahan-dahan akong pumasok sa kwarto ko.

Isinara ko ang pinto.

At sa unang pagkakataon mula kanina...

hindi ko na pinigilan ang sarili ko.

Umiyak ako.

Hindi dahil mahina ako.

Kundi dahil pagod na akong magpanggap na hindi ako nasasaktan.

Humiga ako sa kama, nakatitig sa kisame.

“Kung hindi nila ako matanggap…”

“Tatanggapin ko ba ang sarili ko?”

Hindi ko alam ang sagot.

Pero sa gitna ng sakit, isang maliit na boses sa loob ko ang sumagot:

“Hindi ka mali.”

Hindi ko alam kung paniniwala ba iyon…

o pag-asa lang na pilit kumakapit.

Pero sa gabing iyon...

iyon lang ang inabutan kong hawak.

“Drowning in an Ocean of Silence”

Cyrel POV: A Seat Beside My Fear

I hate crowded places.

Pero wala akong choice. Kailangan kong makipagsapalaran sa ibang lugar para kumita ng pera. This school year, magsisimula na ako sa college, kaya kailangan kong magsikap mag-isa. Ayoko nang humingi ng tulong sa mga magulang ko alam kong isusumbat lang nila ito sa akin araw-araw.

The bus from Butuan to Osamis is always like this maingay, siksikan, at halos wala nang hangin. Pakiramdam ko lagi akong nauubusan ng space… hindi lang para sa katawan ko, kundi para sa sarili ko.

I kept my head down, earphones in, kahit wala namang tumutugtog. It helps. Kahit papaano, feeling ko invisible ako. Like I don’t exist.

Bayad!”

Napapitlag ako sa lakas ng boses ng konduktor. Mabilis akong nag-abot ng bayad, pilit pinapakalma ang kamay kong nanginginig.

I hate this feeling. Parang lahat ng tao puwedeng manakit sa’kin. Natatakot ako pero pinipilit kong kalmahin ang sarili ko. Ramdam ko na rin ang luha sa gilid ng mata ko, naghihintay lang na pumikit ako para tuluyan itong bumagsak.

“Osamis?” tanong niya.

Tumango na lang ako. Para bang may batong nakabara sa lalamunan ko, pinipigilan akong magsalita.

“Studyante?”

“…O-oo,” utal kong sagot. Parang naiirita siya sa tagal ko sumagot, at pakiramdam ko kahit anong oras ay sasaktan niya ako.

Nang makaalis siya, saka lang ako nakahinga nang malalim. Para bang may bigat na nawala sa dibdib ko.

Habang bumabyahe kami, pinagmamasdan ko ang paligid. At sa kauna-unahang pagkakataon, nakaramdam ako ng konting ginhawa. Parang free ako. Sa wakas, nakalayo ako sa lugar kung saan ako lumaki sa lugar na nagbigay sa akin ng mga sugat na hindi ko naman ginawa, pero ako ang kailangang maghilom mag-isa.

Biglang huminto ang bus, at mas dumami ang sumakay. Siksikan lalo, hanggang sa halos wala na akong galaw.

Then someone sat beside me.

“Move.”

Bigla akong kinabahan sa baritonong boses niya. Yung tipong hindi mo kayang suwayin parang kapag hindi ka sumunod, may mangyayaring masama.

“Sorry po,” agad kong sabi habang umuusog.

“Relax. I don’t bite,” sabi niya, sabay mahinang tawa.

Hindi ko alam kung bakit, pero mas lalo akong kinabahan.

Dahan-dahan akong lumingon.

He looked older. Malinis. Maayos manamit. Halatang may kaya sa buhay yung tipong sanay sa komportableng mundo, hindi sa siksikan at ingay na meron dito.

Naiwas agad ako ng tingin.

“First time seeing you,” sabi niya. “You from around here?”

B-Butuan,” sagot ko, halos pabulong.

“Hmm,” he nodded. “Figures.”

Tumahimik ulit kami.

Pero hindi ako mapakali. Ramdam ko ang tingin niya sa’kin parang sinusuri ako, parang may hinahanap.

“Why are you shaking?”

Nanigas ako.

“I’m not,” mabilis kong sagot.

“You are,” sabi niya, may maliit na ngiti. “You scared of me or something?”

Hindi ako sumagot.

Kasi oo.

Hindi dahil sa kanya mismo. Pero dahil sa kung ano siya sa paningin ko isang paalala ng mga taong malalakas. Mga taong sanay mag-control. Mga taong kayang manakit nang hindi nagdadalawang-isip.

“I’m Kier,” sabi niya, parang wala lang.

Tahimik akong huminga bago sumagot.

“…Cyrel.”

“Cyrel,” ulit niya, parang sinusubukan kung bagay sa akin ang pangalan ko. “You’re quiet.”

Napayuko ako.

“…Sorry,” bulong ko.

Natawa siya, mahina lang.

“You say sorry too much.”

Hindi ko alam kung ano ang isasagot ko.

Kasi totoo naman.

Sanay na ako.

Sa paghingi ng sorry kahit wala naman akong kasalanan.

Tumahimik ulit kami.

Pero sa pagkakataong ito, iba na ang pakiramdam.

Hindi na siya ganun kabigat.

Hindi ko maintindihan kung bakit.

Pero sa unang pagkakataon....

Parang may nakakita sa akin.

Sa gitna ng dagat ng mga tao, pakiramdam ko may isang taong nakarinig ng sigaw ko kahit hindi ako sumisigaw.

“I’ve been drowning in a world full of people… yet no one ever noticed I was already sinking.”

As the bus continued its ride to osamis, hindi ko alam na ang simpleng pag-upo niya sa tabi ko ay magsisimula ng pagbabago sa buhay ko. 

Prologue

 “Pa… wag…” mahina kong sigaw, nanginginig ang boses ko habang pilit kong pinipigilan ang sakit. Galit na galit siya. Hindi dahil may gina...